Psikolojik ve Modern Yorumu
Carl Jung'un kolektif bilinçdışı kavramına göre kıyamet, evrensel bir arketip olarak insanlığın ortak hafızasında yer alan büyük dönüşüm ve yargı motiflerini yansıtır. Bu tür bir rüya, bireyin hayatında bir dönemin sona erdiğini, eski alışkanlıkların, inançların veya yaşam tarzlarının bir "kıyamet" ile ortadan kalktığını ve yerine yenisinin geldiğini gösterebilir. Bu, kişisel bir yeniden doğuş veya büyük bir içsel temizlik süreci olabilir. Freudyen perspektiften bakıldığında ise kıyamet, süperegonun (üst benlik) birey üzerindeki baskısını, suçluluk duygularını ve cezalandırılma korkusunu temsil edebilir. Bilinçaltındaki bastırılmış arzuların veya geçmişteki hataların bir yüzleşmesi olarak da yorumlanabilir. Bireyin mevcut yaşamında hissettiği belirsizlikler, kontrol kaybı korkusu veya toplumsal değişimlere karşı duyduğu endişeler de kıyamet rüyalarında kendine yer bulabilir. Bu rüya, aynı zamanda bireyin içinde bulunduğu durumu gözden geçirmesi, hatalarından ders çıkarması ve daha bilinçli bir yaşam sürmesi gerektiğine dair güçlü bir uyarı niteliği taşıyabilir. Modern psikoloji açısından ise kıyamet rüyaları, yoğun stres altında olan, büyük kararlar arifesinde bulunan veya yaşamında radikal değişiklikler yaşayan kişilerde daha sık görülebilir. Bu rüyalar, kişinin zihinsel ve duygusal olarak kendini yeniden yapılandırma ihtiyacını, içsel adaleti arayışını veya mevcut durumundan kurtulma arzusunu da simgeleyebilir. Kişinin hayatında yaşadığı belirsizlikler, geleceğe dair kaygıları ya da mevcut düzende hissettiği memnuniyetsizlikler, bilinçaltının bir kıyamet senaryosu ile bu duyguları dışa vurmasına neden olabilir. Bu, bireyin kendine ve çevresine karşı daha sorumlu olma çağrısı olarak da algılanabilir.
İslami ve Geleneksel Tabirler
Kenz'ül-Menan Rüya Tabirleri'ne göre, kıyametin koptuğunu ve adalet meclisinin kurulduğunu görmek, o bölge halkının zulümden ve şiddetten kurtulacaklarına işarettir. Ancak, İlahi azabın tecelli ettiğini görmek ise o mekan halkı için bir felaket olarak yorumlanır. Cafer-i Sadık'a göre dindar insanların kıyameti görmesi; ferahlık, sevinç, her türlü sıkıntıdan kurtuluş ve hayırlı bir akıbetle tabir olunur. Kıyamet alametlerinden birini görmek, ortaya çıkacak bir fitne sebebiyle bir kavmin helakına ve başka bir kavmin selameti veya kurtuluşuna işaret eder. Deccal'ın çıkışını görmek, halk arasında bir bid'atin ve sapıklığın ortaya çıkmasına delalettir. Surun üflenmesi ise veba hastalığının zuhuruna, devlet başkanının halkı ceza ile tehdit etmesine yahut memlekette isyan çıkmasına ve fitneye işaret eder. Mahşer gününde Cenab-ı Hakk'ın hüküm verdiğini görmek, adaletli bir idareciye ve rüya sahibinin bu adaletten istifade edeceğine delalet eder. Günahkarların (ehl-i fesadın) kıyameti görmeleri ise felaket, sıkıntı ve kötü bir akıbete işarettir. Amel defterini sağ elinden aldığını gören kişi selamete erer, övülür, izzete kavuşur, mevki ve itibar sahibi olur. Amel defterini sol elinden almak ise bunun tam tersi olarak yorumlanır. Mahşer gününde hesaba çekildiğini gören kişi gaflet içinde olur, mihnete ve azaba uğrar.
Molla Cami Rüya Tabirleri'ne göre, rüyada kıyamet gününü görmek, gören kimseyi işlediği günah ve çirkin şeylerden korkutmaya ve onu günahtan sakındırmaya işarettir. Kıyamet, adalet, insaf ve mazlumun zalimden intikam almasına delalet eder. Rüyada yalnızca kendisi üzerine kıyamet koptuğunu gören kimse vefat eder. Kıyamet gününde Arasat meydanında durduğunu gören kimse yolculuğa çıkar. Bir kimse yalnız kendisinin haşredildiğini ve hanımının da kendisiyle beraber olduğunu görse, o kimsenin zalim olduğuna işarettir. Haşir yerini görmek, şerefli bir kadına veya çok faydalı ve şerefli bir adama işarettir. Surun üfürülmesi, salih kimselerin kurtulmasına işaret eder. Bir kimse rüyada bir şehirde veya bir köyde kıyamet koptuğunu veya güneşin batıdan doğduğunu ya da kıyamet alametlerinden birinin çıktığını, hatta sevap ve azabın ayırt edileceği bir yere gittiğini görse, bu rüya hayırlı amel işleyen kimsenin yaptığı amellerine sevinmesi için bir müjde ve bu amellerini daha da artırması için bir teşviktir. Bir kimsenin kıyamet görmesi, kan dökülmesi, halk arasında fitne, ihtilal, harp, kavga ve çirkin şeylerin meydana gelmesi gibi kıyamet alametlerinden bir şeyin zuhur etmesine işarettir. Kıyameti görmek, hadis-i şerifle izah buyrulduğuna göre, çirkin alametlerin ve kıyamet alametlerinden birçok şeylerin dünyada vaki olduğuna işaret eder. Bir kimse rüyada kabirlerin yarılıp açıldığını ve ölülerin kabirlerinden çıktıklarını görse, o yerde adaletin yaygın olduğuna işarettir. Bir kimse kıyametin koptuğunu ve onun ahval ve şiddetlerini gördükten sonra yine o ahval ve şiddetlerin sakinleştiğini ve dünyanın önceki haline dönüştüğünü görse, bir toplum tarafından bir zulmün yapılacağına işarettir. Bazı tabirciler, rüyayı görenin imkansız bir şeyi istemekle meşgul olduğunu veya bir günah işleyip tövbe etmekte ihmalkar davrandığını, yahut yalan üzerinde ısrar ettiğini belirtmişlerdir. Bir kimse rüyada hesap yerine yaklaştığını görse, o kimsenin hayırlı bir iş yapmaktan gaflet ettiğine işarettir. Rüyada hesabının çok kolay görüldüğünü gören şahsın hanımının kendisine şefkat ve merhamet etmesine veya hanımının halinin iyi ve dininin güzel olduğuna işarettir. Hesabının şiddetli olarak görüldüğünü gören kimse için, meydana gelecek zarar ve ziyana işarettir. Bir kimse kendisinin hesaba çekildiğini, amellerinin teraziye konulduğunu ve sevaplarının günahlarına ağır geldiğini görse, o kimsenin çokça sevap ve mükafat bulunduğuna işarettir. Eğer günahları sevabına galip gelirse o kimsenin din ve itikadça kötü bir halde bulunduğuna işarettir. Bir kimse terazinin elinde olduğunu görse o kimsenin doğru yolda olduğuna işarettir. Kendisine bir meleğin bir kitap verdiğini ve ona "amel defterini oku" dediğini görse, o kimsenin hak ve doğru yolda bulunduğuna ve dosdoğru bir dinde olduğuna işarettir. Rüyada ağlayarak sırat köprüsü üzerinde olduğunu, terazi ve amel defterini gören kimseye, inşallah ahirette işlerinin kolay olacağı ümit edilir. Bazı tabirciler, rüyada kıyamet koptuğunu gören kimsenin düşmanın şerrinden kurtulmasına veya kıyametin koptuğu görülen şehir veya yerde halk arasında bir fitnenin çıkmasına işarettir.
İhya Rüya Tabirleri'ne göre, rüyada kıyamet; kişinin korkup sakınması gereken şeylere, adaletin tam tecelli etmesine, insaf ve merhamete, mazlumların zalimlerden öç almasına, insanın gerçek yüzünün ortaya çıkmasına delalet eder. Arasat meydanında bulunmak yolculuğa, yalnızca kendinin ve eşinin diriltildiğini görmek kişinin zalim olduğuna, Haşir (öldükten sonra dirilip toplanılan yer)i görmek şerefli ve hamiyetli kadın ve erkeğe, Surun üfürülmesi salih ve iyi kimselerin kurtulmasına, bir beldede kıyametin koptuğunu görmek ise iyi amel işleyenlerin gayrete getirilmesine ve kötü amel işleyenlerin korkutulmasına delalet eder. (Ayrıca Mahşer bölümüne bakınız.)
Tiflisi Tabirleri'ne göre:
- İmam Cafer Sadık (a.s) buyuruyor ki: Rüyada iyi insanların kıyameti görmelerinin dört tabiri vardır:
- Kurtuluş
- Üzüntüden kurtulma
- Düşmana karşı zafer